Kaszel krtaniowy charakteryzuje się specyficznym brzmieniem, które wynika z obrzęku błony śluzowej krtani. W większości przypadków jest następstwem ostrego podgłośniowego zapalenia krtani. Choć choroba ma łagodny przebieg i ustępuje samoistnie, wymaga uważnej obserwacji. Sprawdź, jakie są czynniki ryzyka i przyczyny oraz co powoduje charakterystyczny dźwięk w przebiegu choroby. Sprawdź, kiedy skontaktować się z lekarzem i poznaj metody leczenia szczekającego kaszlu.
Czym jest kaszel krtaniowy?
Kaszel krtaniowy, potocznie określany jako „szczekający kaszel”, to charakterystyczny objaw infekcji obejmującej krtań, najczęściej o podłożu wirusowym. Zazwyczaj pojawia się u dzieci 1.
Charakterystyczne objawy kaszlu krtaniowego
W przebiegu zakażenia dochodzi do obrzęku błony śluzowej krtani, który prowadzi do zwężenia jej światła. Ponieważ u dzieci drogi oddechowe są wąskie, nawet niewielki obrzęk może wyraźnie utrudniać przepływ powietrza i powodować specyficzny dźwięk podczas kaszlu.
To właśnie ten zwężony, „obrzęknięty” odcinek dróg oddechowych odpowiada za charakterystyczne brzmienie kaszlu – przypomina szczekanie psa lub dźwięk wydawany przez fokę. W większości przypadków stan zapalny krtani ma łagodny przebieg, a towarzyszący temu suchy kaszel ustępuje samoistnie. Wymaga jednak uważnej obserwacji, zwłaszcza gdy pojawiają się trudności z oddychaniem 1.
Przyczyny kaszlu krtaniowego
Kaszel krtaniowy u dzieci najczęściej wynika z infekcji wirusowych obejmujących krtań i okolice podgłośniowe. Rzadziej przyczyną mogą być zakażenia bakteryjne, reakcje alergiczne, obecność ciała obcego w drogach oddechowych lub podrażnienia chemiczne 1.
Ostre podgłośniowe zapalenie krtani (krup wirusowy)
Ostre podgłośniowe zapalenie krtani, nazywane krupem wirusowym, jest najczęstszą przyczyną szczekającego kaszlu u dzieci, głównie w wieku 1-5 lat. Chorobę wywołują wirusy paragrypy, wirusy RSV lub adenowirusy, a czasem dochodzi do nadkażenia bakteryjnego. Schorzenie pojawia się najczęściej jesienią i zimą i zaczyna się nagle.
Charakterystyczny jest suchy, szczekający kaszel i duszność wdechowa. Niekiedy występuje chrypka, atemperatura ciała w początkowej fazie może być prawidłowa. W łagodnych przypadkach bez duszności leczenie może odbywać się w domu, ale przy nasileniu objawów konieczna jest pilna ocena lekarska. 2
Zespół krupu
Pojęcie „zespół krupu” obejmuje szerszą grupę chorób krtani, okolic nad- i podgłośniowych oraz tchawicy, w tym ostre zapalenie krtani i tchawicy, krupowe zapalenie krtani czy zapalenie krtani, tchawicy i oskrzeli.
Zespół krupu jest szczególnie niebezpieczny dla małych dzieci, u których wąskie drogi oddechowe i pewne anatomiczne cechy zwiększają ryzyko ostrej niedrożności.
Etiologia zespołu krupu również jest głównie wirusowa, natomiast w cięższych przypadkach może dojść do wtórnych zakażeń bakteryjnych, np. przez Haemophilus influenzae, Streptococcus pyogenes czy Staphylococcus aureus.
Typowe objawy obejmują stridor, szczekający, suchy kaszel, chrypkę, wzmożoną pracę mięśni oddechowych, gorączkę oraz narastającą duszność krtaniową. W lżejszych postaciach choroba ma przebieg samoograniczający się i zwykle trwa od 3 do 7 dni. W cięższych przypadkach zwężenie dróg oddechowych może prowadzić do sinicy i przyspieszonego tętna. Jeśli wystąpi taki stan, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem 3.
Leczenie kaszlu krtaniowego u dzieci i dorosłych
Leczenie kaszlu krtaniowego, w tym podgłośniowego zapalenia krtani, zależy od nasilenia objawów oraz stopnia zaawansowania choroby. Terapia wymaga więc indywidualnego podejścia, dostosowanego do ciężkości objawów oraz ryzyka niedrożności dróg oddechowych. Powinna stanowić połączenie działań niefarmakologicznych i farmakologicznych w sposób bezpieczny i skuteczny 1,2,3.
Domowe sposoby na kaszel krtaniowy
W przypadku łagodnych postaci krupu wirusowego duże znaczenie ma zapewnienie osobie chorej komfortu i bezpieczeństwa – szczególnie w przypadku małego dziecka. Ważne jest uspokojenie malucha, ponieważ stres i płacz nasilają uczucie duszności. Dodatkowo, aby złagodzić kaszel, zaleca się 1,2:
- utrzymywanie odpowiedniego poziomu wilgotności w pomieszczeniu;
- umożliwienie odpoczynku;
- chwilowe stosowanie chłodnego powietrza (np. otwarte okno, krótki pobyt przy otwartej lodówce), w celu tymczasowego zmniejszenia obrzęku dróg oddechowych;
- monitorowanie objawów niewydolności oddechowej i obserwacja.
W cięższych przypadkach, gdy pojawia się duszność lub zagrożenie niedrożnością dróg oddechowych, niefarmakologiczne działania wspierające obejmują podawanie tlenu w warunkach szpitalnych w celu ułatwienia oddychania 3.
Farmakologiczne metody leczenia
W zespole krupu podstawą postępowania farmakologicznego jest stosowanie glikokortykosteroidów (GKS), które można podawać doustnie, dożylnie lub w postaci nebulizacji. Stosowanie GKS pozwala zmniejszyć obrzęk krtani, łagodzi objawy szczekającego kaszlu i skraca czas trwania choroby.
W umiarkowanych i ciężkich postaciach krupu, zwłaszcza gdy objawy nie ustępują po GKS, lekarz może dodatkowo podać adrenalinę w nebulizacji. W ciężkich przypadkach z niewydolnością oddechową konieczna jest hospitalizacja, a w skrajnych sytuacjach – intubacja dotchawicza lub tracheotomia 1,2.
Warto wiedzieć! Antybiotyki są stosowane tylko w przypadku nadkażenia bakteryjnego lub pierwotnej etiologii bakteryjnej (np. zapalenie nagłośni), ponieważ większość przypadków ma podłoże wirusowe 3.
Syropy na kaszel krtaniowy
Stosowanie syropów przeciwkaszlowych i wykrztuśnych czy leków rozszerzających oskrzela nie jest wskazane, ponieważ nie wpływają one korzystnie na przebieg choroby i mogą nasilać podrażnienie dróg oddechowych 1,3. Korzystne mogą być natomiast syropy nawilżające, zawierające miód lub wyciąg z prawoślazu. Sprzyjają one łagodzeniu podrażnienia, jednak zawsze powinny być podawane po konsultacji z lekarzem – szczególnie małym dzieciom 1.
