Kaszel u dziecka to jedna z najczęstszych przyczyn poszukiwania przez rodziców pomocy pediatrycznej1. Zazwyczaj jest on objawem infekcji wirusowej, zwłaszcza jeśli towarzyszą mu inne objawy, takie jak stan podgorączkowy, katar lub bóle mięśni. Jednak zdarza się, że dziecko kaszle i odkrztusza plwocinę, ale jednocześnie nie ma innych niepokojących symptomów. Co powinni obserwować rodzice? Sprawdź.
Po czym rozpoznać mokry kaszel u dziecka?
Kaszel mokry jest produktywny. Oznacza to, że w drogach oddechowych pojawia się wydzielina, którą dziecko odkrztusza. Charakterystyczne dla tego rodzaju kaszlu są słyszalne głębokie dźwięki podczas kasłania. W przeciwieństwie do kaszlu suchego o charakterze napadowym, duszącym, często z „pustymi” odgłosami, tu pojawiają się odgłosy „bulgotania” i „odrywania się” flegmy2.
Zaleganie wydzieliny w drogach oddechowych bywa męczące dla dziecka. Zdarza się, że jej obecność prowokuje intensywny mokry kaszel, który z kolei może wywołać odruch wymiotny. Poza tym u małych dzieci często pojawiają się trudności z efektywnym odkrztuszaniem plwociny. Wówczas, zamiast się jej pozbyć na zewnątrz, połykają ją, a to może prowadzić do bólu brzucha lub wymiotów2.
Jakie są najczęstsze przyczyny kaszlu produktywnego u dzieci?
Główną przyczyną kaszlu mokrego u dzieci jest druga faza wirusowej infekcji układu oddechowego, np. przeziębienia. W takich sytuacjach zwykle towarzyszą mu inne objawy, m.in. gorączka lub stan podgorączkowy, katar, ból gardła lub ból głowy2. Produktywny kaszel może mieć też związek z innym procesem zapalnym toczącym się w drogach oddechowych, m.in. z zapaleniem oskrzeli lub zapaleniem płuc. Takie infekcje odpowiadają za nadprodukcję lepkiej, gęstej wydzieliny2,3.
Kaszel mokry może pojawić się również przy nieżycie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych3. Wtedy dziecko kaszle głównie w nocy, po położeniu się do łóżka, rano po przebudzeniu oraz po wysiłku3, bo wydzielina spływa po tylnej ścianie gardła, drażni je i pobudza odruch kaszlowy2.
Co oznacza przewlekły mokry kaszel u dziecka bez innych objawów?
Przewlekły kaszel z wydzieliną, któremu nie towarzyszą inne objawy, może pojawiać się m.in. w wyniku:1,3
- alergii np. na roztocza kurzu domowego;
- astmy;
- refluksu żołądkowo-przełykowego;
- narażenia na dym tytoniowy;
- przerostu migdałka gardłowego.
Zdarza się, że utrzymujący się kaszel ma związek z aspiracją ciała obcego do dróg oddechowych, np. orzeszków, małych fragmentów zabawek, ziaren zbóż4. Wówczas jest to odruch obronny.
Kaszel produktywny u dziecka bez gorączki i kataru może mieć też związek z przebytą infekcją wirusową. Wówczas dziecko odkrztusza pozostałe resztki flegmy zalegające w drogach oddechowych, ale ten stan utrzymuje się nie dłużej niż cztery tygodnie1,3.
Na co zwrócić uwagę, gdy dziecko ma mokry kaszel bez objawów infekcji?
Jeśli wilgotny kaszel nie wskazuje na zakażenie wirusowe, trzeba bliżej przyjrzeć się jego charakterowi, okolicznościom pojawienia się oraz ustalić, jak długo się utrzymuje. Warto przeanalizować:1,5
- kiedy pojawił się mokry kaszel;
- czy wcześniej towarzyszyły mu inne objawy, np. gorączka i katar;
- czy zastosowano jakieś leczenie i jak zareagował na nie organizm dziecka;
- czy kaszel nasila się w nocy lub w dzień;
- czy podczas kaszlu słychać świsty w drogach oddechowych;
- czy dziecko ma problemy z oddychaniem (np. oddycha przez usta podczas snu);
- czy ktoś w rodzinie też ma mokry kaszel;
- jakie są warunki mieszkaniowe (obecność zwierząt, wilgoć, zagrzybienie ścian itp.);
- czy dziecko jest narażone na przebywanie w zadymionych lub zapylonych pomieszczeniach;
- czy kaszel pojawia się podczas karmienia lub po zjedzeniu określonych produktów.
Powyższe ustalenia są cenną wskazówką diagnostyczną. Lekarz w trakcie wywiadu z rodzicami małego pacjenta może zapytać o okoliczności powstania i pojawiania się ataków mokrego kaszlu1. Udzielenie szczegółowych odpowiedzi pomaga w rozpoznaniu przyczyn pozainfekcyjnego zalegania wydzieliny w drogach oddechowych.
Kiedy zgłosić się do lekarza z kaszlem mokrym u dziecka?
Jeżeli kaszel u dziecka utrzymuje się od 4 tygodni, a domowe sposoby nie pomagają, należy umówić się na konsultację z pediatrą. Nie tylko stany zapalne lub obecność jakichkolwiek objawów niepokojących rodziców wymagają diagnostyki. Występowanie samego przewlekłego kaszlu mokrego też powinno zostać skonsultowane z lekarzem.
Wizyta u lekarza jest konieczna, jeśli przy kaszlu mokrym występują trudności z oddychaniem, pojawia się wysoka gorączka i dziecko odmawia przyjmowania płynów lub pokarmów2. Czasami mokry kaszel bez innych objawów wymaga poszerzonej diagnostyki, np. wykonania badania rentgenowskiego klatki piersiowej4. Dlatego nie wolno lekceważyć jego obecności, zwłaszcza gdy ma on charakter przewlekły.
