Kaszel z flegmą, zwany również kaszlem produktywnym lub mokrym, to ten, w którym dochodzi do odkrztuszania plwociny z dróg oddechowych. Obecność wydzieliny, a dokładnie ocena jej charakteru (koloru, ilości, gęstości), jest ważną wskazówką diagnostyczną w ustalaniu przyczyny kasłania. Dowiedz się, jakie są rodzaje flegmy i co może być powodem mokrego kaszlu.
Co to jest kaszel z flegmą?
Czasami podczas kasłania dochodzi do odkrztuszania wydzieliny z dróg oddechowych, czyli plwociny. Wówczas jest to kaszel z flegmą określany też jako mokry, produktywny lub wilgotny. Plwocina najczęściej jest śluzowa (gęsta, biaława), ale może być też przezroczysta, ropna lub mieć nieprzyjemny zapach1.
W zależności od czasu trwania kaszel (również ten z flegmą) może być2:
- ostry – trwający do trzech tygodni;
- podostry (najczęściej poinfekcyjny) – utrzymujący się od trzech do ośmiu tygodni;
- przewlekły – trwający ponad osiem tygodni.
Skąd się bierze flegma w gardle?
Mokry, ostry kaszel z uczuciem zalegania flegmy w gardle najczęściej występuje przy zakażeniach układu oddechowego, np. przy przeziębieniu, zapaleniu zatok przynosowych i grypie. Jest również charakterystyczny dla takich chorób, jak krztusiec, zapalenie oskrzeli lub płuc i gruźlica. Natomiast przewlekły kaszel z flegmą może być objawem, np. przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), rozstrzeni oskrzeli lub ma związek z paleniem papierosów (tzw. kaszel palacza). W takich przypadkach kasłanie to naturalny odruch związany z mechanizmem oczyszczania dróg oddechowych z zalegającej w nich wydzieliny1.
Co oznacza obecność wydzieliny w kaszlu mokrym? Rodzaje flegmy a choroba
Odkrztuszana plwocina może mieć różną objętość, konsystencję i kolor. Te cechy są ważne w diagnostyce, bo ułatwiają rozpoznanie przyczyny produktywnego kaszlu2.
- Śluzowa, biała, gęsta i lepka wydzielina pojawiająca się przy porannym kaszlu z flegmą, może być objawem przewlekłego zapalenia oskrzeli lub POChP (przewlekłej obturacyjnej choroby płuc)2.
- Ropna flegma w kolorze żółtym lub zielonym, zwykle gęsta i ciągnąca się występuje przy zakażeniu zatok przynosowych, zapaleniu oskrzeli lub płuc3.
- Obecność dużej ilości ropnej wydzieliny podczas kaszlu może być oznaką rozstrzeni oskrzeli, a kiedy pojawia się nagle, może wskazywać na pęknięcie ropnia płuca1.
- Kaszel mokry z przezroczystą, lepką flegmą występuje zazwyczaj u chorych na astmę2.
- Grudki i czopy w plwocinie sugerują grzybicę płuc lub mukowiscydozę2.
- Kaszel z flegmą o nieprzyjemnym zapachu po odkrztuszeniu zwykle występuje w zakażeniu bakteriami beztlenowymi (np. w zapaleniu płuc)1.
- Plwocina, w której są cząstki pokarmu może oznaczać zaburzenia połykania lub tzw. przetoki tchawiczo-przełykowe, czyli nieprawidłowe połączenia między przełykiem i tchawicą2.
- Flegma z krwią może towarzyszyć wielu chorobom układu oddechowego (np. gruźlicy) oraz schorzeniom układu krążenia. Na przykład zabarwiona na różowo, pienista plwocina może być objawem chorób serca, m.in. niewydolności lewokomorowej lub zwężenia zastawki mitralnej1.
O czym świadczy kaszel z flegmą i gorączka?
Jeżeli kaszel trwa krótko i towarzyszy mu gorączka lub stan podgorączkowy, najczęściej jest to objaw infekcji górnych dróg oddechowych (np. zapalenia zatok lub przeziębienia). Przy takich zakażeniach można zaobserwować nie tylko zwiększone wydzielanie śluzu i spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła, ale także inne objawy towarzyszące. Zazwyczaj oprócz gorączki są to bóle głowy, gardła, osłabienie i złe samopoczucie oraz katar i kichanie1,2.
Co oznacza kaszel z flegmą bez dodatkowych objawów?
Kaszel z zalegającą wydzieliną, przy którym nie pojawiają się inne objawy, może mieć związek z narażeniem dróg oddechowych na czynniki drażniące (np. dym tytoniowy lub smog).
Jeżeli utrzymuje się dłużej niż osiem tygodni, może mieć związek z przewlekłym zapaleniem oskrzeli. Wówczas kaszel pojawia się codziennie lub ma charakter zmienny – chwilowo ustępuje i nawraca, a odkrztuszanie plwociny bywa nasilone o poranku1.
Jak radzić sobie z zalegającą flegmą w gardle?
Zalegająca flegma w gardle wymaga odkrztuszania, dlatego przy kaszlu mokrym nie zaleca się powstrzymywania tego odruchu (hamowania kaszlu). W zamian wskazane jest postępowanie ułatwiające usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych i zwiększające efektywność kasłania1.
Domowe sposoby na uporczywy kaszel z flegmą obejmują1,2:
- nawilżanie wdychanego powietrza poprzez zastosowanie nawilżacza pokojowego, rozwieszenie mokrego ręcznika na grzejniku lub inhalacje roztworu soli fizjologicznej;
- fizjoterapię oddechową, np. oklepywanie pleców;
- syropy na kaszel lub tabletki na bazie roślinnych składników o właściwościach mukolitycznych i wykrztuśnych, które pomagają rozrzedzić i usunąć zalegającą wydzielinę z płuc lub dróg oddechowych.
Kiedy obecność wydzieliny wymaga pilnej konsultacji z lekarzem?
Należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem, jeśli pojawi się duszący kaszel z flegmą lub ból w klatce piersiowej. Niepokojące jest również przewlekłe odkrztuszanie wydzieliny, które utrzymuje się powyżej ośmiu tygodni. Pilnej wizyty u specjalisty wymaga pojawienie się krwi w plwocinie, zaburzeń połykania, chrypki, gorączki, obrzęków nóg lub rąk, wymiotów lub utraty masy ciała1. Takie sytuacje wymagają postawienia trafnej diagnozy i wdrożenia odpowiedniego leczenia2.
