Brzmienie, charakter i towarzyszące kaszlowi objawy mogą sugerować, czy problem dotyczy krtani, gardła czy oskrzeli. Prawidłowe rozpoznanie rodzaju kaszlu jest niezbędne do zaplanowania właściwego postępowania. Sprawdź, czym wyróżnia się kaszel krtaniowy, dlaczego bywa określany jako „szczekający” oraz jak odróżnić go od kaszlu gardłowego i oskrzelowego.
Kaszel – naturalny mechanizm obronny dróg oddechowych
Kaszel jest naturalnym, obronnym odruchem organizmu, którego zadaniem jest oczyszczanie dróg oddechowych z nadmiaru wydzieliny, drobnoustrojów, pyłów, gazów oraz ciał obcych. Może pojawiać się zarówno świadomie, jak i w sposób całkowicie odruchowy.
Odruch kaszlowy uruchamiany jest przez pobudzenie receptorów zlokalizowanych w drogach oddechowych i płucach – mechanoreceptorów reagujących m.in. na obecność ciała obcego, skurcz mięśni gładkich lub obrzęk błony śluzowej oraz chemoreceptorów wrażliwych na substancje chemiczne i mediatory zapalne. Kaszel może być także wywołany bodźcami pochodzącymi spoza układu oddechowego, na przykład z przełyku, gardła czy przewodu słuchowego zewnętrznego, za pośrednictwem nerwu błędnego.
Kaszel pełni zatem ważną funkcję ochronną, choć w określonych sytuacjach może stać się objawem wymagającym diagnostyki 1.
Czym jest kaszel krtaniowy?
Kaszel krtaniowy, nazywany również „szczekającym kaszlem”, to charakterystyczny objaw zapalenia krtani. W przebiegu infekcji dochodzi do obrzęku błony śluzowej krtani, który powoduje zwężenie jej światła, utrudniając przepływ powietrza. W rezultacie pojawia się specyficzny, ostry dźwięk kaszlu.
Dolegliwość najczęściej dotyczy dzieci między 6. miesiącem a 6. rokiem życia i zwykle ma łagodny przebieg, choć w niektórych przypadkach może prowadzić do duszności wymagającej pilnej interwencji medycznej 2.
Jak rozpoznać kaszel krtaniowy?
Kaszel krtaniowy ma zwykle suchy, napadowy charakter z typowym dźwiękiem przypominającym szczekanie psa lub odgłos foki. Często pojawia się nagle, zwłaszcza w nocy. Może mu towarzyszyć chrypka, świszczący oddech – szczególnie podczas wdechu – oraz objawy wcześniejszego przeziębienia, takie jak katar czy stan podgorączkowy. Nasilenie tych symptomów bywa różne – od łagodnych epizodów bez zaburzeń oddychania po cięższe napady z narastającą dusznością.
Wystąpienie trudności w oddychaniu, nasilonego świstu lub pogorszenia ogólnego stanu dziecka wymaga pilnej konsultacji lekarskiej 2.
Objawy kaszlu szczekającego, gardłowego i oskrzelowego – różnice
Kaszel krtaniowy ma bardzo charakterystyczne brzmienie, zwykle pojawia się nagle w godzinach nocnych i bywa związany z chrypką oraz świszczącym oddechem, zwłaszcza podczas wdechu 2.
Natomiast kaszel gardłowy najczęściej ma charakter suchy, męczący i towarzyszy mu odchrząkiwanie związane z suchością, podrażnieniem czy suchym powietrzem 1.
Z kolei kaszel oskrzelowy jest dominującym objawem ostrego zapalenia oskrzeli. Początkowo ma charakter suchy i wynika z drażnienia receptorów w błonie śluzowej oskrzeli i oskrzelików. W miarę trwania choroby stopniowo staje się wilgotny, produktywny i towarzyszy mu odkrztuszanie wydzieliny. Bywa nasilony, uporczywy, często pojawia się w nocy, a u dzieci może prowadzić nawet do wymiotów. Mogą mu towarzyszyć objawy osłuchowe, np. furczenia lub świsty. Zdarza się, że utrzymuje się po przebyciu infekcji przez dłuższy czas (kaszel poinfekcyjny) 3.
Przyczyny kaszlu krtaniowego
Najczęstszą przyczyną kaszlu krtaniowego jest ostre podgłośniowe zapalenie krtani, czyli tzw. krup wirusowy, rozwijający się w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych. Proces zapalny powoduje obrzęk i zwężenie dróg oddechowych, wywołując charakterystyczne objawy.
Rzadziej kaszel krtaniowy może być następstwem infekcji bakteryjnych, reakcji alergicznych, obecności ciała obcego w drogach oddechowych lub podrażnienia substancjami chemicznymi. W każdym przypadku kluczowa jest ocena nasilenia objawów oraz ewentualnych trudności w oddychaniu, które decydują o dalszym postępowaniu 2.
Leczenie kaszlu krtaniowego
Leczenie kaszlu krtaniowego jest uzależnione od nasilenia dolegliwości i w większości przypadków ma charakter postępowania objawowego.
Podgłośniowe zapalenie krtani zwykle przebiega łagodnie i ustępuje samoistnie, a dodatkowe postępowanie ma na celu jego złagodzenie oraz zapobieganie narastaniu duszności. W łagodnych przypadkach pomocne bywa krótkotrwały wpływ chłodnego powietrza. Przy nasileniu dolegliwości lekarz może zalecić leczenie farmakologiczne, najczęściej w postaci inhalacji z glikokortykosteroidów, których celem jest szybkie zmniejszenie stanu zapalnego i obrzęku krtani.
Antybiotyki stosuje się wyjątkowo – jedynie w sytuacjach, gdy istnieją przesłanki wskazujące na bakteryjne tło zakażenia, a to w przypadku kaszlu krtaniowego zdarza się rzadko. Nie zaleca się stosowania klasycznych syropów przeciwkaszlowych ani wykrztuśnych, ponieważ mogą one podrażniać drogi oddechowe lub nasilać obrzęk. Zamiast nich można sięgać po preparaty o właściwościach nawilżających i łagodzących 2.
